Oranje en Nederland I

"Oranje" is weer in. Kijk maar naar de hoge kijkcijfers van programma's als "Blauw bloed". Ons vorstenhuis is wel eens minder populair geweest. De laatste koninginnen hebben er ook van alles aan gedaan om dichter bij het "volk" te komen. En bij onze nieuwe koningin, prinses Maxima, is dat niet anders. En ook de kleine Amalia, die eens koningin zal worden, begeeft zich al regelmatig onder het volk.

En dat is goed zo. Want Nederland en Oranje hebben sinds heugenis een sterke band met elkaar. Wij bewaren allemaal nog vanuit onze jeugd goede herinneringen aan de gevierde Koninginnedagen. En toen de TV kwam konden we ze zien staan, het koninklijk paar en de prinsesjes, op het bordes van Soestdijk. We herinneren ons het gesprek op de TV met Koningin Beatrix en prins Claus, toen ze 25 jaar getrouwd waren. En kortgeleden nog de indrukwekkende begrafenissen, op TV uitgezonden, van prinses Juliana, prins Bernhard en prins Claus. We zien ook graag terug op de belevenissen van koningin Wilhelmina, zo levendig uitgebeeld in de serie "Wilhelmina" door Anne Wil-Blankers. Sommigen van ons hebben ook nog horen spreken over koning Willem III. Als Apeldoorner heb ik in mijn jonge jaren nog vaak over hem gehoord.

Daarom lijkt het me aardig om voor u nog eens een stukje geschiedenis van het Oranjehuis op te halen. Laten we beginnen bij Willem III en dan zitten we in de 19e eeuw, bijna 200 jaar geleden. Willem III was een zoon van Willem II (1792-1849) en Anna Paulowna (1795-1865), een prinses uit het Russische tsarenhuis. Van vaderskant had hij nog een oom, Frederik, en twee tantes, Pauline en Marianne. Koning Willem III zelf had nog twee broers en een zuster: Alexander, Hendrik en Sophie. In 1839, hij was nog kroonprins, trouwde hij met prinses Sophie van Würtemberg. Het was een echt vorstenhuwelijk: meer uit verstandelijke overwegingen dan uit liefde. Sophie had bovendien nog haar oog laten vallen op een andere prins in Duitsland. Maar ja, zoals dat meer is gebeurd, het gearrangeerde huwelijk moest doorgang vinden. Wederzijdse ouders hadden dat zo bepaald. De beide moeders waren bovendien nog zusters! Het huwelijk gaf destijds veel aanleiding tot geroddel. Iedereen wist te vertellen, hoe slecht het was. De schandaaltjes waren niet van de lucht. Het waren ook twee heel verschillende persoonlijkheden, die twee. Sophie was heel intelligent Zij sprak vijf moderne talen en was wetenschappelijk zeer ontwikkeld. Willem gaf daar allemaal niet om. Hij reed liever paard en organiseerde grote jachtpartijen. Later gingen zij ook apart wonen: Willem op 't Loo in Apeldoorn en Sophie in Huis ten Bosch in den Haag. Ze kregen drie kinderen. De moeder trok de kinderen erg naar zich toe, vader zocht zijn heil meestal ergens anders. Het was eigenlijk een tragisch geheel. Twee mensen die elkaar niet begrijpen, alle twee opvliegerig van aard. Toch moesten ze naar buiten de schijn ophouden van een gelukkig huwelijks- en gezinsleven.

De oudste zoon, kroonprins Willem, was een eigenzinnige jongeman, die voortdurend overhoop lag met zijn ouders, vooral met zijn vader. Hij gaf eigenlijk niets om kroonprinselijke waardigheid. Hij wilde trouwen met een gewoon meisje, al was zij nog wel een gravin: Anna Mathilda, gravin van Limburg Stirum. Dit mocht onder geen beding, want voor een kroonprins was alleen een prinses van Koninklijke bloede goed genoeg. Toen is Willem naar Parijs vertrokken, waar hij een bohémienachtig leven leidde. Enkele jaren later, in 1879, hoorde het volk dat kroonprins Willem daar was overleden. Een beetje geheimzinnig was het wel. De kroonprins was nog maar 38 jaar.

Volgende keer verder.