Preken die spreken

Het verhaal begint bij prof. Jaap van der Laan, emeritus hoogleraar aan de Theologische Universiteit Kampen, toen hij eeuwenoude preken op het spoor kwam. Hij selecteerde 54 preken van 30 beroemde predikers; in 2007 was de bundel ‘Van God gesproken – de mooiste preken sinds de Bergrede’ een feit. Ds. Ad van Noord (IJsselmuiden) las de preken en dacht: ‘Die preken moet je niet lezen, maar hóren.’ Ze gingen samen aan de slag. Er werd een liturgisch model ontwikkeld: het samen zeggen van de Apostolische Geloofsbelijdenis, het samen bidden van het Luthers Avondgebed, het luisteren naar passende CD-muziek en een orgelbewerking van een toepasselijk lied. Toen ging het project ‘Preken die spreken – Woorden van geloofsgetuigenis door de eeuwen heen’ van start in de Burgwalkerk te Kampen. In zeven middagdiensten klonken de oude woorden vaak verrassend actueel.

Voor het derde seizoen is ‘Preken die spreken’ een onderdeel van het kerkelijk leven in Kampen. Van de voorgangers wordt gevraagd dat zij zich de preek eigen maken, zodat het hún eigen preek wordt.

Zondag 16 mei 2010 waren de woorden van Dietrich Bonhoeffer te horen, de preek werd gehouden door ds. Peter Ros te Hasselt. En omdat Bonhoeffer me na het lezen van ‘Verzet en Overgave’ zeer aanspreekt toog ik kwart voor vijf naar de Burgwalkerk. Kampen is op dat uur zeer divers: een lange rij kerkgangers uit een zusterkerk met of zonder hoed, terrassen vol luchtig geklede bezoekers, schepen die aanmeren. Vanuit die kleurigheid de stilte binnentreden en het haast heilige Spem in alium’ van Thomas Tallis horen; dan valt het hele buitengebeuren weg en word je getild in dat Andere, waar geen woorden voor zijn te vinden.

Ds. Peter Ros leidde de dienst in. ‘De preek van vanmiddag stamt uit 1933, 28 mei – zondag Exaudi, de zondag na Hemelvaartsdag net als vandaag. In het begin van dat jaar kwam de nationaal-socialistische partij aan de macht door de benoeming van Hitler als rijkskanselier. De kerk als staatskerk werd geacht nu kerk te zijn van de nationaal-socialistische staat Duitsland. En de kerk boog mee. Dietrich Bonhoeffer vertolkte het verhaal van het gouden kalf en de gelovigen in de Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche in Berlijn wisten: het gaat over óns, over ónze werkelijkheid, over ónze kerk.’

Vervolgens klonk het motet ‘Herr, wenn ich nur Dich habe’ uit ‘Musikalische Exequien’van Heinrich Schütz en volgde bemoediging en groet.

In de preek werden de verschillen tussen Aäron en Mozes scherp belicht. ‘De priesterkerk – kerk van het woord, de kerk van de zelfverafgoding - de kerk van de aanbidding van de enig levende God. Mozes kon de verzoening tussen God en zijn volk niet tot stand brengen. Hij die is priester en profeet, de man met het purperen gewaad en de doornenkroon, kón dat, voor alle tijden.

Bij het uitgaan van de kerk drukt ds. Peter Ros handen en grapt na een compliment van een kerkganger: ‘Ik heb de preek niet zelf gemaakt, maar slechts gehouden.’

Een stil uur in gewijdheid - volle terrassen, luchtig geklede vakantiegangers, schepen die aanmeren…

Aly Brug.

Meer informatie is te vinden op de website van PKN Kampen.